Hipokrat Öncesi Tıp Tarihi

Hipokrat Öncesi Tıp Tarihi

HİPOKRAT ÖNCESİ TIP

Hipokrat tıp tarihi açısından çok önemli bir bilim insanıdır.Tıp tarihini kısaca Hipokrat öncesi ve
sonrası dönem olarak sınıflandırabiliriz. Bu yazımızda Hipokrat Öncesi Dönemden bahsedeceğiz.

Tıbbi Bilginin Gelişimi=İçgüdüsel Tıp,Ampirik Tıp,Büyüsel Tıp,Felsefi Tıp(Yunan doğa felsefesi),
Bilimsel Tıp (Deneysel metodoloji) olarak aşama aşama sınıflandırılabilir.

Sinyatür Teorisi= Tedavi edici etkenle hastalık arasındaki biçimsel bir benzetme kurulur.
Ceviz,İncir,Bambu gibi.

Animizm=Hareket eden her insan, hayvan ve varlıkta hayat vardır. Bu nedenle de bir ruhu vardır.
Hastalık teorisi ise buna dayanır. Kötü etki, dıştan içe girerek hastalık oluşturur. İçten bir kuvvet ruhu
vücuttan ayırarak savunmasız bedene hastalık girmesine neden olur.

Fetişizm= 18. yy’da yapılan antropoljik araştırmalarda Batı Afrika yerlilerinin bazı nesneleri kutsal
saydıkları görülmüştür.Büyüsel nesneleri tanımlamak için kullanılmıştır. Büyücü-hekim tarafından
üretilen bu nesneler hastalıklarla birlikte her türlü kötülüğün uzak tutulması için kullanılırdı. Fetiş bir
çakmak taşı, fosil, tuhaf biçimli taş olabilirdi. Bazılarının içinde toz haline getirilmiş bitki, hayvan
parçaları bulunabilirdi.

Mezopotamya Tıbbı

Bugünkü Irak topraklarında Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan bölge.Sümerler, Babil ve Asurlar.MÖ 4000-5000.Tabletler, reçeteler kullanılmıştır.Tıp anlayışının
gelişmesi yaşam tarzları ile yakından ilişkilidir. Evreni yaratan büyüsel güç insan bedeni üzerine de
etkilidir. Hastalığın tanrının cezalandırmasından kaynaklandığı düşünülür.
Hammurabi Kanunları’nda cerrahi ve hekimlikle ilgili maddeler bulunmaktadır. Tıp rahip sınıfın
elindedir. Üç rahip sınıfı vardı: Bârû [Kâhinler; tanı ve sonlanımı belirlerler.]
Aşipu[Efsuncu+Üfürükçüler],Â-su [Hekim/rahipler; tedavi ile uğraşırlardı.]
Büyüsel tıp anlayışı için kan önemli bir tutmaktadır. Tüm kanı toplayan karaciğer tüm yaşam
süreçlerinin merkezidir. Kutsanmış hayvanın karaciğeri çıkartılıp incelenerek hasta kişinin falına
bakılırdı.
Elimizde bulunan tek tablette en çok bitkisel maddeler kullanılmakta, bunları hayvansal maddelerle
mineraller izlemekteydi. İlaç olarak kullanılan bitkiler arasında yerel olmayıp uzaklardan getirilenler
de bulunmaktaydı. İlaç yapılacak bitkiler kurutularak saklanırdı. Bira birtakım ilaçlarda çözücü sıvı
olarak kullanılırdı.
İlaçların ambalajlama ve mühürleme geleneği Mezopotamya’da başlamıştır. Tanrı Marduk’un
sembolü olan “Rx” işareti reçetelerde kullanılmıştır.

Hammurabi Kanunları

MÖ 2000 başlarında Babil kralı olan Hammurabi ilk meslek yasasını oluşturan
kişidir. Göze göz, dişe diş...sorumluluk alıcıya aittir esasları etkilidir.Şu kurallar örnektir;
“Bir cerrah asil sınıftan bir hastanın ağır bir yarasını bronz aleti ile tedavi ederek hastayı iyi ederse,
yahut da böyle bir kimsenin gözü aynı aletle tedavi eder ve hastanın gözünü iyi ederse, kendisine 10
şekel gümüş verilir. Hasta orta sınıftan ise, doktor tedavi için 5 şekel gümüş alır. Bir köle başarı ile
tedavi edilmişse kölenin efendisi cerraha 2 şekel gümüş verir.”

“Cerrah asil sınıftan bir hastanın ağır bir yarasını bronz aleti ile tedavi eder ve hastanın ölümüne
sebep olursa, ya da gözü tedavi eder ve hastanın kör olmasına sebep olursa, cerrahın elleri kesilir. Adı
geçen ilk tedavi köleye uygulanıp kölenin ölümüyle sonuçlanırsa, cerrah kölenin efendisine yeni bir
köle verir. Gözün tedavisinde köle gözünü kaybederse, doktor kölenin değerinin yarısı kadar gümüşü
kölenin sahibine verir.”

Mısır Tıbbı

Mısır’da solunum en önemli yaşam fonksiyonudur.Kan önemlidir, mumyalar kırmızıya
boyanır, kırmızı taş muskalar kullanılır. Hastalık nedeni olarak parazitik bir anlayış vardır.
Mısır’da hekimler sihirbaz hekim, rahip hekim, halk hekimi ve saray hekimi olarak ayrılmışlardı.
Ayrıca bir ihtisaslaşmadan bahsedilebilir. Hekimin sadece bir hastalığa baktığı, dolayısıyla göz, baş,
diş, karın ağrılarına farklı hekimlerin baktığı söylenmektedir.
Dinsel nedenlerle hijyene çok önem verilmiştir. Yine dinsel nedenlerle yapılan mumyalama işlemi,
beklendiği gibi anatomi ve fizyoloji bilgilerinin gelişmesine neden olmamıştır. Tanrılar için yapılan tapınaklar birer sağlık yurdu ve belki de tıp eğitimi yapılan yerler olarak görülmektedir. Adı bilinen ilk büyük hekim Imhotep’tir. Imhotep tarafından yazıldığı tahmin edilen bir hekim Andı bulunmaktadır.
Dinsel, sihirsel ve ilaçla tedavi söz konudur. Trepanasyon, kırık-çıkık, sünnet, el-ayak ameliyatları,
hadımlaştırma gibi cerrahi müdahaleler de yapılmaktadır. Menfis taşı+sirke tedavilerde
kullanılmaktadır.

Edwin Smith Papirüsü=En eski (MÖ 1600) tıbbi metinlerden biridir. Metinde 48 tane yaralanma ve
travma vakası vardır. Yaralanmanın tanımı, diagnoz, prognoz ve tedavi verilmiştir.
Horus’un Gözü efsanesi vardır Mısır tıbbında. 1⁄2+1/4+1/8+1/16+1/32+1/64=63/64 etmektedir ve göz
bütünün eksiği olan 1/64 Thot’un sihir gücüyle tamamladığı bölümdür.

Yang: kalp, karaciğer, akciğer, dalak, böbrek
Tıp tarihi ying yangYin: mide, safra, mesane, ince ve kalın
bağırsak .
Yang ve yin arasındaki dengesizlik organ
uyumunun bozulmasına neden olmaktadır.

Fizyolojik fonksiyonlar, “unsur teorisine” dayanıyordu. Çin anlayışında beş temel element vardı.
Beş rakamının Çin kültürü için mistik bir değeri vardı ve çoğu sınıflandırmada kullanılıyordu: Beş element, beş tat, beş nitelik, beş ilaç biçimi, beş tedavi, beş katı organ, beş mevsim, beş duygu beş renk gibi...
Hastalık tanısı dil ve nabız muayenesi ile yapılmaktaydı.200 çeşit nabız tanımlanmıştır. Tıbbi bitkiler,
masaj, jimnastik, moxa, akupunktur tedavi yöntemleridir. Anatomi akıl yürütme ve varsayıma
dayanmaktadır.
Çin Tıbbında Hekimler; Saray hekimleri,Simyagerler,Çıplak ayaklı hekimler,Kör masörler,Akupuntur
ile tedavi edenler,Kırık-çıkıkçılar (çömlekçi) olarak sınıflandırılabilir.

Hint Tıbbı

Geleneksel Hint tedavisinin temeli “Ayurvedic” (yaşamı bilmek) olarak bilinir. Yazılı eserler olan Vedalar, Hint etik kodları ve dinlerinin çoğunun temel alındığı, Aryanların eski ilahileri, duaları ve öğretileridir. Hastalık, yaralanma, üreme, temizlik ve sağlık gibi konuları kapsamakla birlikte neredeyse tamamıyla dinsel niteliktedir. Hint Tıbbı pnömatik kuramlara dayanmaktadır.
İç hastalıkları kötü güçlerin etkisi olarak kabul edilirken, kırık yaralanma gibi durumlar dünyevi olarak
yorumlanmaktaydı. Kutsal kitaplardan biri olan Susruta’ya göre “hastalık insan sağlığının kabıdır ve
insan için ağrıya, acıya neden olan şeye denir”. Tanı için beş duyu kullanılmaktadır.
Bitkisel ürünler, telkin, yoga, dağlama tedavi yöntemi olarak kullanılmaktaydı. Cerrahi tedavide
karınca başlarını dikiş materyali olarak kullanıyorlardı. Rinoplasti sık kullanılan bir cerrahi yöntemdi.
Hititlerde Tıp=Anadolu’da MÖ 2000’li yıllarda siyasi güç Hititlerin (Eti) elindedir. Kaynak olarak
kullanılan tabletler genelde devlet arşivlerinden oluşmaktadır. Bu nedenle tıp hakkında az bir bilgi
bulunmaktadır. Boğazköy’de bulunan tabletlerin başında hastalıktan bahsedilir. Hastalığın ismi verilir
ya da özellikleri belirtilir ve hasta organlar sayılır. Sonra da bunları iyileştirmek için kullanılacak ilaçlar ve bunların hazırlanış şekilleri verilir. Bu ilaçların büyük bir kısmının bitkisel droglardan elde edildiği görülür. Hititçe’de A-zu “hekim” ve Azu “kahin, falcı, kurban bakıcısı” kelimeleri kullanılmıştır. 
Yani hem büyü temelli, hem de droglarla tedavi yapılmaktadır.
Hititlerde hekimlerin eğitiminin usta çırak ilişkisi içinde ve bir hiyerarşik yapılanmada olduğu
düşünülmektedir. Hitit tıbbında kadın hekimlerin de görev aldığını biliyoruz.
Temizliğe önem veren bir topluluktur. Yabancı hekimlerinden yardım almışlardır. Bu hekimlerin geliş
gidiş zamanları sıkı biçimde denetlenmiştir.

Salgın Duası

Hitit Kralı II. Murşili döneminde büyük bir salgın hastalık baş göstermiştir. II. Murşili bu
salgını durdurmak için Fırtına tanrısına dua etmektedir. II. Murşili tanrıların salgını durdurmalarını,
yoksa Hitit ülkesinde herkesin öleceğini ve onlara kurban sunacak kimsenin kalmayacağını söyler.
II. Murşili salgının nedenlerini saptamaya çalışırken, babasının Mısır’dan getirdiği esirlerin önce
hastalandığını ve Hitit ülkesine yaymalarını da sayar.
Antik Yunan= MÖ 500 yılına kadar mitolojik dönem.Tıbbın kurucusu kabul edilen yarı at, yarı insan
tanrı Chiron ,Apollo’nun oğlu Asklepios’a hocalık eder. Kızı Hygia. Akslepionlar,Rahip hekimler. Eğitim: gizli bilgi-babadan oğula... 
Tedavi: telkin, su ve güneş tedavileri, fizik tedavi, gıda rejimi, bitkisel
droglar olarak örneklendirilebilir.

Yazar : Alp B.

Yorum Gönderme

0 Yorumlar