Pankreas Hastalıkları Pankreatit

Pankreas Hastalıkları Pankreatit

 PANKREAS

Pankreas sindirim enzimleri ve hormon salgılayan hem ekzokrin hem endokrin bir organdır. 75-100 gram ağırlığındadır. Safra kesesi ve karaciğerden gelen kanallarla kendi kanalını birleştirip duedenuma (ince barsak) açılan önemli bir organdır. Bu kanallardan gelen safra sıvısı ve enzimler sindirim sistemimiz için oldukça önemlidir.
Pankreas Hastalıkları


Safra kesesinden gelen kanal (Sistik Kanal) karaciğerden gelen iki Hepatik kanalla birleşip. Koledok Kanalı’nı oluşturur. Koledok Kanalı da pankreastan gelen Wirsung Kanalı ile birleşip duedonuma açılır. (Y şeklinde) Bu kanallar safra kesesinden salınan safra sıvısını ve pankreastan salınan sindirim enzimlerini içerir. Pankreastan ayrıca bir de aksesuar kanal duedenuma açılır (Santorini Kanalı).

Kanalların duedonuma açıldığı yere Ampulla denir ve buranın çevresini saran düz kas tabakası vardır. Buna Oddi Sfinkteri adı verilmiştir. Açlık durumunda Safra Kanalı ve Wirsung Kanalı’nda basınç oluşturur, safra ve enzim gelmesini engellemeye çalışır. Yemekten sonra sfinkter gevşer ve safra kesesi kasılarak safra sıvısı gıdalarla karışır.

Pankreastan sindirim enzimlerinin yanında sıkça duyduğumuz hormonlar da salgılanır: İnsülin, Glukagon, Somatostatin, Pankreatik Polipeptit... Bu hormonlar tarafından kan glukoz dengesi sağlanır.

Pankreas sıvısı kokusuz, alkali (bazik) ve berraktır. Pankreas sıvısı içindeki enzimlerle sindirimi sağlarken bikarbonat sayesinde de mide asidinin nötralizasyonunu sağlar. Pankreastan enzim salınımını en çok uyaran kolesistokinin, bikarbonat salınımını da en çok uyaran sekretindir. Pankreas enzimleri zimojen (inaktif) halde salınır. Biyokimyasal değişikliklerle aktiflenir.

Pankreas Kanal Varyasyonları

Santorini kanalı kör kalıp duedenuma açılmayabilir. (%30)

Wirsung ve Santorini Kanalları birleşmek yerine pankreasa ayrı ayrı açılır. Buna Pankreatik Divisum adı verilir. Konjenitaldir. (Doğumsal) Genellikle belirti vermez. (%10)

Koledok Kanalı ve Wirsung kanalı duedenuma açılırken birleşmek yerine ayrı ayrı gelip aynı yerden açılabilir. (V şeklinde açılma) (%33)

Koledok ve Wirsung Kanalı duedenuma ayrı yerlerden açılabilirler. (U şeklinde açılma) (%33)

Pankreas Hastalıkları

Enzim düzeyi %10’un altına düştüğünde emilim bozukluğu olur. (malabsorbsiyon) Bu bozukluktan da en çok yağlar etkilenir.

Pankreastan kan şekerini düzenleyen hormanlar salgılandığı için Diabetis Mellitus (şeker hastalığı) pankreas bozukluklarında sık görülen bir hastalıktır.

Diabetes Mellitus : 

Tip 1 diabette pankreastaki beta hücrelerinde (insülin salgılayan hücre) hasar vardır ve insülin üretimi yetersizdir. Tip 2 diabette ise insüline karşı direnç vardır, beta hücreleri artmış insülin ihtiyacını karşılayamazlar.

Akut Pankreatit 

Pankreastan salınan sindirim enzimleri inaktif formda salınıp çeşitli biyokimyasal süreçlerle duedonumda aktiflenir. Akut pankreatit durumunda bu enzimler pankreasta aktivasyonla kendi kendini sindirir.
Belirti ve Bulguları
Ani başlayan ve sırta yayılan kuşak tarzı karın ağrısı.

Cullen belirtisi (Göbek çevresinde ekimoz)

Grey Turner belirtisi (Lomber bölgede ekimoz)

Serumdaki amilaz ve lipaz düzeyleri normal düzeyin 3-5 katına çıkar.

Nedenleri arasında ; Kolelitiazis (safra kesesi taşı) , alkol , enfeksiyon, travma sayılabilir.

Kronik Pankreatit

Ataklar şeklinde ya da sürekli olan şiddetli karın ağrısı görülür. Ağrı o kadar şiddetlidir ki bazı hastalarda narkotik bağımlılık gözlenmiştir. Akut pankreatit olarak başlayan bu durum geri dönüşümsüz hasarlarla kronik pankreatite ilerler. Pankreastaki bu hasar ekzokrin ve endokrin bozukluklara neden olur. Malabsorbsiyon ve diyabet görülebilir.

Pankreas Psödokisti

Pankreas sıvısının çevre dokularla (mide, kolon vb) sınırlandırılmasıyla oluşur. Pankreasın en sık görülen kistidir. Psödo Latince’de yalancı anlamına gelmektedir. Yalancı kist denmesinin nedeni kist duvarının epitel içermemesidir.

Pankreas Fistülü

Pankreas kanallarının yaralanmasıyla pankreas sıvısında kaçaklar meydana gelir. Karın içinde sıvı toplanmasına neden olabilir. Sıvı göğüs boşluğu ve gastrointestinal sisteme akabilir. Nedenleri arasında ; akut ve kronik pankreatit, pankreas rezeksiyonu, travma sayılabilir.
Pankreas tümörlerinin %95’i ekzokrin (enzimler ile alakalı), %5’i endokrin (hormonlar ile alakalı) tümörlerdir.

Pankreas Kanseri

Pankreas kanserinde erken tanı istisnadır çünkü genelde hastalık ilerleyene kadar belirtileri fark edilmez. Belirtileri arasında karın ağrısı (%80), zayıflama (%67), iştahsızlık (%62), bel ağrısı (%58), tıkanma sarılığı (%42) sayılabilir.

Pankreasın diffüz ve yaygın lenfatik ağı vardır. Dolayısıyla kanserinde lenf tutulumu sık görülür.

Periampuller Bölge Kanserleri

Koledok Kanalı ve Wirsung Kanalı’nın duedonumda Ampulla’ya açıldığını söylemiştik. Periampuller bölge kanserleri de Ampulla’nın çevresinde olan kanserlerdir. Tıkanma sarılığı yaparlar. Bulunduğu yere göre dörde ayrılır.

Pankreasın NöroEndokrin Tümörleri

Bening (iyi huylu) de olabilir malign (kötü huylu) de olabilir. Pankreas dışına yayılım genelde malign olduğuna işaret eder.

Örneğin İnsülinomalar (insülin salgılayan tümör) genellikle benign iken Glukagonomalar (Glukagon salgılayan tümör) genellikle maligndir.

Nöroendokrin tümörler kendi içinde fonksiyonel tümörler ve non fonksiyonel tümörler olmak üzere ikiye ayrılır. Fonksiyonel tümörlerde hormon salgısı artar ve dolayısıyla hormonların etkilerine bağlı olarak daha erken bulgu verir.

Anuler Pankreas

Yüz binde 5-15 görülen konjenital bir durumdur. Duedonumun ikinci kısmı halka şeklinde bir pankreas dokusuyla sarılır. Hastaların 2/3’ü belirti vermez. Bazı hastalarda duedonumun etrafını sardığı için duedonal obstrüksiyona neden olabilir.

Kaynakça : 
Yazar : Dilara Yıldız

Yorum Gönderme

0 Yorumlar