Epifiz Bezi Fizyolojisi Sirkadiyen Ritim

Epifiz Bezi Fizyolojisi Sirkadiyen Ritim

EPİFİZ BEZİ (PİNEAL)

Epifiz  bezi iki beyin yarım küresinin arasında talamus cisimlerinin birleştiği yerde bulunur. En öenmli görevi uyku getiren hormon olan melatonin hormonunu üretmektir. Işık varlığı bu görevini baskılayan en önemli etkendir.Bu makalede daha detaylı açıklanmıştır. Epifiz bezi möroendokrin bir organdır. Etki etmesi için sinapslar yerine hormon kullanır, böylece ürettiği hormonu BOS sıvısına oradan kan dolaşımına katılır. Epifiz bezinin diğer adı pineal bezdir.

Epifiz Bezi Yapısı

Epifiz bezi piamater uzantısı ile örtülmüştür. Pinealosit temel hücresidir. Bunun yanında yapısında 4 hücre daha vardır. 
  • Pinealositler
  • İnterstisyel hücreler(astroglial)
  • Perivasküler hücreler
  • Peptid yapılı nöron benzeri hücreler
  • Pineal nöronlar
Melatonin salgılayan hücreler pinealosit hücreleridir. Subarachnoid bölgede yer alır. Piamater ile sarılmıştır. Parenkimal hücrelerden oluşan lobüller septalar ile birbirinden ayrılmıştır. Parenkimal hücreler pinealositler ve interstisyel hücrelerden oluşur. Pineal bezin %95'ini pinealositler oluşturur. Pinealositler çok kenarlı hücre zarı ve iri nükleol içerirler. Pinealosit hücrelerinden sentezlenen melatonin hormonu veziküllerde depolanmaz, direk olarak salınır. Üçüncü ventrikül komşuluğunda bulunan epifiz bezi melatonin hormonunu BOS sıvısı içine salgılar. 
Pinealosit hücrelerinden melatonin dışında arginine vazotosin adlı peptid yapılı bir hormon sentezlenir ve bu hormon eşey organlarını uyaran hormonları baskılayıcı niteliktedir.

Epifiz Bezi Anatomisi

Epitalamusun bir bölümü olan bu yapı 0.14 santimetre küp hacminde 15-20 gram ağırlığındadır. Küçük bir yapıdan su damlası şeklinde gri kırmızı renginde bir endokrin organdır. Corpus pineale ve pineal stalk olmak üzere iki kısımdan oluşur. Anatomik olarak talamus'un arka üst bölgesinde yer alır. Her iki tarafında yine talamus bulunur. Üzerinde corpus callosum'un splenium bölümü ve kavum velum interpositium bulunur. Arkasında Galen veni bulunur. Epifiz cismi mezensephalon'un arkasında yer almakta, kısa bir epifiz sapının üst kısmında comissura habelunorum, alt kısmında comissura posterior bulunmaktadır. Bu iki yapı arasındaki bölgede 3. ventrikül epifiz sapı içine bir miktar girer ve epifiz çukurunu oluşturur.
  • Melatonin hormonu ve melanin pigmenti birbiri ile karıştırılmamalıdır. Melanin pigmenti deriye renk verirken melatonin hormonu uykuyu düzenler. 
  • Melatonin hormonu triptofan aminoasitinden sentezlenir. 
  • Epifiz bezi ışığa bağımlı olarak melatonin hormonunu üretir. Bunun anatomik ve fizyolojik yolu şöyledir. Işık göze girer, tractus optikus ile taşınır, corpus geniculatum laterale'ye gelir. Liflerin %70'i buradan görme merkezine gider, %30'u ise pretectal alana gider. Buradan epifiz bezine gelen ışık sinyalleri melatonin sentezini baskılar.
  • Gündüz uykumuzun gelmemesinin nedeni budur. Işık pineal bezi inhibe eder.
  • Pineal bez en erken kalsifiye olan organdır. Yaş ilerledikçe kalsifikasyonu artar. Görüntüleme cihazlarında kolaylıkla görüntülenir.
  • epifiz bezi ışık ile inhibisyonu nöronal yolları görme yolları
    Epifiz bezi ışık

Yorum Gönderme

0 Yorumlar